De grote spirituele shift (oktober 2018)

Voor ‘De grote spirituele shift’ had ik geen enkel boek van Brian McLaren gelezen. Ik kende hem alleen vanuit de (zware) kritiek die op hem geleverd wordt. Het werd dus tijd om zelf eens een boek van hem te lezen.

 

Spirituele shift

Het uitgangspunt is dat ons beeld van God dat van een gewelddadige, dominante God is en moet veranderen naar dat van een geweldloze God die bevrijdt. Deze gedachte van een gewelddadige God komt meermaals in het boek voor. Het valt mij op McLaren een lijn van geweld trekt van het Romeinse rijk na Constantijn (waar in naam van God geweld gebruikt werd) van paus Nicolaas V (die koloniale slavenhandel legitimeerde) en Columbus (kolonialisme in naam van God) tot hedendaagse Amerikaanse en Europese politiek. Daarbij noemt hij specifiek de blanke en christelijke bevoorrechting en superioriteit. Ik vrees dat McLaren niet veel kaas gegeten heeft van Europese politiek.

Anderzijds geef ik hem wel gelijk dat wij in de verslindende manier waarop we leven (ja, ik spreek over christenen) meewerken aan de uitbuiting van armen én van de aarde. We moeten, volgens McLaren, een spirituele shift aangaan en ons bekeren van superioriteit en heerschappij. Wij, christenen, zouden voorlopers moeten zijn in een manier van leven die de armen en de aarde niet uitbuit. Wij zouden ons daarvoor moeten inspannen.

 

Naar God 5.0

Hoe? We hebben God 5.0 nodig. McLaren zet achtereenvolgens 5 godsbeelden uiteen, van God 1.0 tot 5.0. Die godsbeelden zijn herkenbaar. God 5.0 is een God van het inclusieve wij, van ons allemaal. Voor McLaren gaat het over een wereld-wij-de inclusiviteit, waarin plaats is voor alle opvattingen. Mensen als M.L. King of Bonhoeffer (en vele anderen) leefden en dachten volgens de schrijver met dat godsbeeld.

 

Instituten versus bewegingen?

McLaren schrijft dat de kerk in het westen zich in een patstelling bevindt. Enerzijds heb je mensen die trouw zijn religieuze instituten en vanuit angst voor compromissen bereid zijn tot excommunicatie van wie tot verandering oproept. Anderzijds heb je gepassioneerde tegenspelers die weinig meer moeten hebben van instituten, omdat ze bewegingen tegenhouden. Wat hebben we eraan als één van deze partijen wint? We hebben beide nodig, concludeert McLaren. Vitale instituten én levendige bewegingen. Ik maak me sterk dat de evangelische kerk in Vlaanderen dit ook nodig heeft.

 

Conclusie

Dit boek schuurt, daagt uit en zet je gedachten op scherp. Op sommige punten kan ik alleen maar aanmoedigen wat McLaren schrijft. Hij durft naar de kern te gaan, alles los te gooien, dingen opnieuw te doordenken. Daar hou ik wel van. Dat hebben we van tijd tot tijd ook echt nodig. Mensen die hiernaar verlangen zullen hun hartje ophalen aan dit boek.

Ronduit zwak vind ik de manier waarop McLaren schrijft (p.53-55) over de wetenschap die in haar besluiten per definitie de waarheid spreekt. Dat begrijp ik niet. Hij houdt daarbij geen rekening met het gegeven dat wetenschap bedreven wordt vanuit vooronderstellingen en daar (op sommige vlakken) maar moeilijk of niet afstand van kan nemen.

Mijn grootste punt van kritiek is God 5.0, het godsbeeld dat McLaren neerzet als het ultieme godsbeeld. Het is nog maar de vraag of dat inderdaad het godsbeeld is dat we nodig hebben. Dat godsbeeld hangt samen met het inclusieve wij-denken, dat zover gaat dat ik me afvraag hoeveel waarheid je nog overhoudt. Ik kan volgen dat we geen nood hebben aan een nieuw stelsel van geloofsstandpunten en veeleer moeten streven naar een manier van leven, maar hoever kan je daarin gaan? Dat voel ik heel concreet wanneer de schrijver spreekt over evangelisatie (p.201-202). Voor hem betekent evangelisatie vooral het bekeren van onze eigen religie, zodat we gaan samenwerken (met mensen uit alle geloofsovertuigingen) aan het algemeen belang. De oproep tot liefde komt daarin tot uiting, maar ik zie er eerlijk gezegd weinig heil in. Welke boodschap houden we nog over? Kan nog gezegd worden dat wij een God aanbidden die Zich toont als Redder en dat elk mens ten diepste Jezus Christus nodig heeft? Die vraag blijft in het boek onbeantwoord. Daarover zou ik graag eens met McLaren van gedachten wisselen.

 

Brian McLaren, De grote spirituele shift, (Kok, 2018, 301 blz.)

Advertenties