Artikel 9: De heilige, katholieke kerk, de gemeenschap van de heiligen

credoDe protestantse versie

De protestanten hebben dit artikel van de apostolische geloofsbelijdenis aangepast Hun versie werd: ‘Ik geloof een heilige, algemene, christelijke kerk, de gemeenschap der heiligen’.

De allergie voor het woord ‘katholiek’ kan ik begrijpen in de context van het ontstaan van het protestantisme, maar ondertussen zijn we er toch al lang achter dat katholiek en algemeen hetzelfde is en niet per se duidt op ‘Rooms-katholiek’.

Het is vreemd dat er gekozen werd om ‘ik geloof’ voor dit artikel te zetten. Het lijkt dan alsof wij geloven wat de kerk zegt. Daarmee komt de kerk op dezelfde hoogte te staan als Vader, Zoon en Geest. Dat lijkt me niet de bedoeling. De kerk is weliswaar de tempel van de Heilige Geest en in die zin de belichaming van de aanwezigheid van de Heilige Geest op de wereld.

Essentie van de kerk

We moeten beginnen bij het begin met vragen als ‘Waarom bestaat de kerk?’ en ‘Wat is de essentie van de kerk?’. Je zou kunnen antwoorden dat de kerk ontstaan is uit Gods initiatief om mensen samen te brengen en dat er één criterium is, namelijk het geloof in Vader, Zoon en Heilige Geest. Té eenvoudig misschien.

Aan het einde van de eerste eeuw schreef Clemens in een brief aan de gemeente in Korinte: ‘Hebben wij niet één God, en één Christus, en één Geest die mild over ons is uitgegoten? Hebben wij die bij Christus horen niet één roeping? Waartoe trekken en scheuren we dan de lichaamsdelen van Christus uit elkaar, en trekken we tegen ons eigen lichaam ten strijde? We drijven de dwaasheid zo ver, dat we vergeten dat we met elkaar lichaamsdelen zijn van hetzelfde lichaam!’ (uit De leer van de twaalf, Gie Vleugels en Maria Verhoeff, p.135) Vergelijk dit met Efeze 4:1-6!

Monnik Vincentius van Lérins in Commonitorrium (434 n.Chr.) schreef: ‘Hiervoor moet in de katholieke kerk de grootste zorg gedragen worden, dat wij vasthouden wat overal, wat altijd, wat door allen is geloofd; dat is namelijk werkelijk en waarachtig katholiek. Dit is slechts mogelijk als wij ons aansluiten bij wat wereldwijd geldt, wat vanouds is, waarover eenstemmighed bestaat.’ (uit De leer van de twaalf, Gie Vleugels en Maria Verhoeff, p.135-136)

Welke kerk is de algemene of katholieke kerk?

  • Is dat de Rooms-katholieke kerk? Zij ziet zichzelf als de moederkerk.
  • Is dat één denominatie, bijvoorbeeld de ECV? Zo denken de meesten onder ons alvast niet.
  • Is dat de evangelische beweging, met nog wat protestantse kerken erbij? Te breed voor velen, te nauw voor vele anderen.
  • Is dat een massa individuen, uit verschillende kerken en denominaties?

Gemeenschap van heiligen

Op welke manieren kunnen we op zoek naar eenheid? Willem Ouweneel (groeieningeloof.nl) geeft een mooie opsomming

  • organisatorische Stel dat we alle theologische verschillen overboord zetten, dan zouden we kunnen werken aan één grote, wereldwijde kerk, met één iemand aan het hoofd en een hele structuur daaronder, maar dat zou een koude, uitwendige, formele eenheid zijn.
  • eenheid op basis van geloofsbelijdenis. Dat zou helpen om een orthodoxe leer te hebben en een basis te vinden. Daar is de vraag of het hart erbij betrokken is? Dat kan, maar hoeft niet. Velen spreken de geloofsbelijdenis uit als een koude opsomming van zaken die ze geloven.
  • eenheid op basis van ervaring, emotie. Hier primeert de vraag of we voelen dat we op één lijn zitten? Dat spreekt erg aan in onze tijd. ‘Wat bindt ons’ wordt belangrijker dan ‘waarin verschillen we’. De vraag is toch of dat een sterke basis is om eenheid te zoeken. Wat als je over enkele maanden voelt dat er toch meer verschillen zijn…
  • eenheid op basis van Johannes 17:3. Er is een levende verbinding van gelovigen met God (het kennen van God) en daardoor is er een gemeenschap van heiligen. Het gaat hier niet om organisatorische structuren, genootschappen of geloofsbelijdenissen, maar het gaat over verbondenheid door het gemeenschappelijk leven met God.

Vanuit die laatste vorm van eenheid zullen we in een breed spectrum van kerken en kringen heiligen kunnen vinden. Het mag ons nederig maken… God zoekt die verbinding met alle mensen, niet enkel met mensen die tot onze eigen gemeente behoren.

Er zijn enkele gevaren voor die eenheid op basis van Johannes 17:3:

  • Individualisme: In sommige kerkgemeenschappen (met name de evangelische gemeenten) kan je van kerk veranderen zoals van zakdoek. Overal is het heil te vinden, dus als ik het hier niet naar mijn zin heb, verander ik gewoon wel even. Men beleeft de kerk als optelsom van individuen. Dat is een probleem. Het Nieuwe Testament maakt erg duidelijk dat de gemeente een eenheid is en dat we ‘samen met alle heiligen’ mogen ontdekken wie Jezus Christus is (Efeze 3:17-19).
  • Sektarisme: Als het in een kerk of gemeenschap niet meer voldoende is dat je een kind van God bent, maar wanneer er voorwaarden gesteld worden voor je als kind van God gezien wordt, dan wordt er in de richting van sektarisme gegaan. Er ontstaat een partij binnen de kerk, waarin je moet overeenstemmen met hun opvattingen. Het gaat hier dan niet over de fundamenten van het geloof (zoals de apostolische belijdenis), maar over bijzaken.
  • Vrijzinnigheid: Ook dit gevaar is altijd aanwezig. Het evangelie wordt weggenomen en vervangen door moraliteit. Laat ons nooit vergeten dat Jezus Christus het beeld is van Gods Zoon (Kolossenzen 1:15) én de hoeksteen (Efeze 2:19-22), het hoofd van de gemeente. De gemeente is een pijler (zuil) en fundament van de waarheid (1 Timotheüs 3:15).

Verlies van eenheid leidt tot kerkscheuringen. Jammer genoeg gaan ze over het algemeen over bijzaken en niet over hoofdzaken. Ze gaan over partijschappen en niet over ketterijen. We moeten leren elkaar niet te verketteren, omdat we verschillende manieren van geloven hebben. Deze houding mag niet zover getrokken dat alles relatief en oppervlakkig wordt, omdat we elkaar toch maar zeker alle ruimte willen geven. In hoofdzaken eenheid, in bijzaken vrijheid en in alles liefde.

De Heilige Geest en de kerk

De Heilige Geest begeestert de kerk. Handelingen vertelt het verhaal van het begin van de kerk door het werk van de Heilige Geest. Het is door het werk van de Heilige Geest dat de kerk nog bestaat. Het is een interessante denkoefening om eens na te gaan hoe de Heilige Geest in jouw kerk werkt. De Geest spreekt door de kerk en de kerk spreekt namens de Geest. Hoe kan het spreken van de Heilige Geest in jouw kerk herkend worden? Zoektocht naar wat altijd, overal en eenstemming beleden en gepredikt werd: universeel ofwel katholikos (katholiek).

In een, intussen oud, opwekkingslied (nummer 167) zingen we: ‘De Geest spreekt alle talen en doet ons elkaar verstaan’. We kunnen mensen die anders zijn dan onszelf begrijpen door het werk van de Geest. Zelfs als ze helemaal anders denken dat onszelf. We mogen luisteren naar wie het ook is en zoeken of we daar iets van de Geest proeven dat we nog niet eerder geproefd hebben. ‘De Geest doorbreekt de grenzen die door mensen zijn gemaakt’… het is eenvoudiger te zingen dan in de praktijk om te zetten.

1 Korintiërs 3:16-17 zegt dat de gemeente een tempel is van de Heilige Geest. Wij worden op Jezus Christus gebouwd tot een woning van God, in de Geest (nogmaals verwijzend naar Efeze 2:19-22, waar Jezus als hoeksteen genoemd wordt). Ziet u de kerk zoals God haar ziet?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.